اگر به دنبال توضیحی در مورد کاتالوگ نامبر مواد شیمیایی ، یا یافتن راهنمای یافتن کد مواد شیمیایی و یا کد شناسایی مواد شیمیایی یا کد شش رقمی مرک هستید مطلب زیر به شما کمک خواهد کرد.

 

  • سلام، حال شما خوبه؟ من یک ذره متیلن بلو میخوام، شما چی دارید؟

این یک شروع معمول در گفتگوی تلفنی شرکت های فروشنده مواد شیمیایی است. اگر سوال شما هم قرار است اینطور شروع شود، مطلب زیر مناسب شماست. امیدواریم خواندن آن برای شما مفید باشد.

بگذارید با توضیح ساده شروع کنیم.

مرحله اول: فروش مواد شیمیایی در مرحله اول به دو دسته اصلی آزمایشگاهی و صنعتی تقسیم می شود. مواد صنعتی شیمیایی معمولا در وزن های بالا با خلوص متوسط یا بالا انجام می گیرد و مواد شیمیایی آزمایشگاهی در وزن های کمتر با خلوص بالای 98 درصد. این اصلی ترین تفاوت است. مثلا شما اگر پودر یک ماده شیمیایی صنعتی را لازم داشته باشید حداقل باید یک کیسه 25 کیلویی تهیه کنید. اما همان ماده در گرید آزمایشگاهی شاید بسته 100 گرمی هم داشته باشد. پس اول لازم است بدانید ماده شیمیایی صنعتی لازم دارید یا آزمایشگاهی.

مرحله دوم: اگر ماده مورد نیاز شما در حجم و خلوص آزمایشگاهی بود، باید به جز اسم ماده، گرید آن را هم بدانید. منظور از گرید به صورت ساده این است که قرار است از این ماده برای چه آزمایش یا چه کاری استفاده کنید. مثلا قرار است متیلن بلو را در آکواریوم خود بریزید یا از آن در آزمایش های میکروبیولوژی استفاده کنید یا در ترکیبات دارویی و خوراکی. اگر برای یک کار علمی و دانشگاهی به ماده نیاز دارید باید تفاوت گرید هایی مانند گرید آنالیز، گرید آزمایشگاهی، گرید HPLC و امثالهم را بدانید تا ماده صحیح را برای آزمایش خود خریداری کرده باشید. به صورت معمول این موارد در دانشگاه آموزش داده می شود اما اگر تفاوت آنها را نمیدانید با یک جستجوی ساده متوجه خواهید شد. در جدول انتهای این مطلب چند نمونه رایج از این گرید ها و توضیح آن ذکر شده است.

مرحله سوم: بسته بندی و وزن. مواد شیمیایی آزمایشگاهی در یک بسته بندی ثابت به فروش می رسد. مواد در کارخانه اصلی بسته بندی شده و پلمپ می شود و این پلمپ باز نمی شود. چون اگر این بسته بندی باز شود شما برای خرید یک بسته بندی باز احتیاج دارید تا کلی آزمایش انجام دهید تا خلوص و محتوای ماده آنرا تعیین کنید. پس اگر فروشنده به شما میگوید کمترین وزنی که دارد 100 گرمی است شما نمیتوانید از او بسته 1 گرمی تحویل بگیرید. مگر اینکه ماده خود را از فروشنده ای تامین کنید که ماده شیمیایی را به صورت ترازویی به شما بفروشد که طبیعی است ما آنرا به شما توصیه نمیکنیم.

این سه مرحله توضیح ساده خرید یک ماده شیمیایی آزمایشگاهی بود. حال اگر شما این موارد را می دانستید، اما تفاوت CAS Number با Catalogue Number را نمیدانید لازم است تا ادامه مطلب را بخوانید.

مواد شیمیایی اسامی طولانی و حوصله سر بری دارند، مثلا این را ببینید: Ethylenediaminetetraacetic acid disodium salt
چقدر طول کشید تا این اسم را خواندید؟ حالا اگر بخواهید این اسم را پشت تلفن از فروشنده بخواهید چقدر طول می کشد؟ اسم را کامل می خوانید؟ فروشنده متوجه می شود؟ راه حل ساده تر چیست؟ ما که فروشنده هستیم به این ماده می گوییم EDTA یا دقیق تر 108418 (ده-هشتاد و چهار- هجده) همین. اما چطور این اسم طولانی که مثلا شما در کتاب شیمی خود خوانده اید به این حالت خوانده می شود؟

لازم است برای اینکه آن عدد 108418 را متوجه شوید بدانید که کمپانی مرک چیست؟ میتوانید این مطلب را بخوانید. یا اگر حوصله ندارید همینجا می گوییم. مرک از قدیمی های بازار مواد شیمیایی است. 350 سال سابقه دارد. پس طبیعی است که کدهای این کمپانی سابقه ای طولانی داشته باشد. در قدیم در بازار ایران فقط مرک شناخته شده بود، پس مواد را هم با کد مرک می شناختند. کد های مرک 6 رقمی است و این کد جدا از اینکه نام کامل ماده را شامل می شود گرید آن را هم برای فروشنده آشکار میکند. پس به جای اینکه شما آن سه مرحله بالا را کامل طی کنید تنها با گفتن یک کد 6 رقمی ما متوجه منظور شما می شویم. برندهای دیگر هم گاهی معادل سازی با کد مرک می کنند و معمولا فروشنده میداند کد برند شارلو معادل کدام مرک است. اما چگونه این کد را به دست آوریم؟

فروشندگان مواد شیمیایی در قدیم کتاب مرجعی از مرک داشتند که تمامی اطلاعات مواد تولیدی مرک در آن بود. وقتی اسمی میگفتید آن را ورق زده و مانند فرهنگ لغت ماده شما را پیدا می کردند. بعد ها از دیتابیسی استفاده میکردند که کمپانی مرک تولید کرده بود و به اسم CD Merck شناخته میشد. حال که اینترنت در دسترس عموم هست شما لازم نیست کتاب یا CD مرک را داشته باشید. کافی است نام ماده را در سایت مرک جستجو کنید. بروز تر و دقیق تر.

به سایت مرک بروید و مثلا اسم Acetonitrile را سرچ کنید. چندین صفحه جواب؟ بله. اما لازم نیست نگران باشید در سمت چپ سایت مثلا گرید HPLC را انتخاب کنید. اولین نتیجه چیست؟ 100030 (هزار-سی) تمام شد. حالا شما به سادگی به یک فروشنده زنگ بزنید و بگویید کد 100030 مرک را میخواهید. فروشنده حرفه ای یا به صورت لیتری به شما قیمت میدهد یا مثلا می گوید 2.5 لیتری این قیمت. نگران نباشید. آنچه در ایران رایج است 2.5 لیتری استونیتریل است. پس اگر شنیدید لیتری 200 هزار تومان آنرا ضرب در 2.5 کنید و مانند یک خریدار حرفه ای حساب کتاب کنید.

بعضی اوقات انتخاب به این سادگی نیست. اما لازم نیست نگران باشید. مثلا بگویید احتیاج به سدیم کلراید دارید. فروشنده خودش کد مرک و بسته بندی های موجود را می گوید. شما پس از آن میتوانید کدی که فروشنده به شما داده است در سایت جستجو کنید و اطلاعات فنی TDS یا MSDS را آنلاین بگیرید و تصمیم بگیرید.

 

احتمال دارد در حین خرید متوجه یک کد دیگر بشوید. CAS number. می پرسید این چیست؟ ساده است. خرید و فروش در بازار مواد شیمیایی نمیتواند تنها بر اساس کد مرک باشد. پس تولیدکنندگان دیگر چه کار کنند؟ تمامی برندها از کد مرک استفاده کنند؟ خیر. کد جامع تری وجود دارد که CAS خوانده می شود و مخفف Chemical Abstract Service است. دیتابیسی کامل از مواد شیمیایی که در امریکا تهیه شده و شامل 55 میلیون ماده شیمیایی می شود. این کد حداکثر 10 رقم است و از فرمت xxxxxxx-yy-z پیروی می کند. CAS نامبر تنها شامل نام ماده می شود پس به همین علت کامل و جامع نیست، بلکه تنها برای شناسایی نام ماده است. شما تنها با داشتن CAS نامبر نمیتوانید از فروشنده یک ماده شیمیایی تهیه کنید. چرا که شاید یک CAS نامبر شامل یک ماده خاص با 10 گرید های متفاوت شود. پس حتما از راهنمایی بالا استفاده کنید تا کد مرک یا کاتالوگ نامبر یک ماده شیمیایی را پیدا کنید و خریدی دقیق و علمی داشته باشید.

در نظر داشته باشید ما پس از پاسخگویی به هزاران تماس تلفنی همچنان میتوانیم بهترین منبع برای پیدا کردن ماده شیمیایی شما باشیم. پس اگر راهنمایی بالا همچنان مشکل شما را حل نکرد نگران نباشید. کافی است با ما تماس بگیرید. همکاران ما بهترین راهنمایی لازم را انجام میدهند تا ماده شیمیایی مورد نظر خود را پیدا کنید.

مخصوص آنالیز و آزمایشهایی که دقت زیادی لازم دارد مانند تحقیقات و کنترل کیفیت گرید آنالیز Analytical Reagent AR
بیشتر آزمایش های عمومی و روتین در آزمایشگاه را پوشش می دهد گرید آزمایشگاهی Laboratory Reagents LR
مخصوص کروماتوگرافی و طیف سنجی حلال ها در فاز متحرک HPLC گرید HPLC HPLC Grade HPLC
استاندارد دارویی صنعتی اروپا که برای کنترل کیفیت صنعت دارو استفاده می شود گرید دارویی European Pharmacopoeia Ph.Eur